Vivaldi en Pergolesi in Beekbergen Klassiek

DE STENTOR, maandag 19 maart 2012

Foto: John Tanasale, Beekbergen

Een goed idee: in de passietijd een uitvoering van de Stabat Mater-tekst, daterend uit de dertiende eeuw, en door talrijke componisten in diverse opeenvolgende stijlperioden op muziek gezet: Browne, Palestrina, Lassus, Vivaldi. De beroemdste en meest geliefde versie is die van Giovanni Battista Pergolesi. Die componeerde net voor zijn dood in 1736, op zijn 26e jaar, een soort magische muziek die de smart van de treurende Maria onder het kruis waaraan haar zoon is gestorven op onnavolgbare wijze verklankt.

Camerata Amsterdam, een klein ensemble onder aanvoering van Jeroen Weierink, voerde die muziek (goed genoeg om grote indruk te maken op Pergolesi’s tijdgenoot Bach, die er met een Duitse psalmtekst een eigen bewerking van maakte) zaterdag uit in de sfeervolle Oude Kerk van Beekbergen, op uitnodiging van de stichting Beekbergen Klassiek. De zang was in handen van de gezusters Josefien (sopraan) en Charlotte (alt) Stoppelenburg, allebei nog redelijk jong maar al behoorlijk ervaren.

Ze maakten vooral indruk in de geniale duetten aan het begin en het eind van het werk: het ontroerende titelstuk en het broze Quando corpus morietur, ijzingwekkend in zijn ingetogen verdriet. Charlotte Stoppelenburg, beschikkend over een wat donkere stem, was op haar best in de statige aria Fac ut portem Christi mortem; haar zus Josefien Stoppelenburg in de markante, soms subtiele (en dan ook prachtig ingehouden begeleide) sopraanaria ‘Vidit suum dulcem natum’.

Deze waardige uitvoering van Pergolesi’s meesterwerk werd voorafgegaan door een gedeelte van de versie van zijn tijdgenoot Vivaldi, wat soberder van intentie, en alleen voor alt. Charlotte deed wat ze kon om ook dit stuk recht te doen, maar kon niet verbloemen dat Vivaldi het hier qua zeggingskracht moest afleggen tegen zijn veel jongere collega.

Het instrumentaal ensemble, hoewel spelend op hedendaags instrumentarium, voelde de geest van deze barokwerken uitstekend aan. Mooi en integer concert.

HET KLAVERBLAD, vrijdag 23 maart 2012
Beekbergen, Henk van Doorn

In haar 11e seizoen bracht Beekbergen Klassiek een concert door Camerata Amsterdam met Charlotte en Josefien Stoppelenburg als solisten. De uitvoering was gewijd aan het Stabat Mater dat zowel door Vivaldi als Pergolesi op muziek werd gezet. Beide uitvoeringen werden in dit programma ten gehore gebracht.

Jan Schut, voorzitter van Beekbergen Klassiek opende met een kort welkom en maakte daarna plaats voor de musici “die van een droevig gebeuren iets heels moois kunnen maken”.

Stabat Mater
In de 13e eeuw schreef een onbekende monnik een tekst waarin hij in het eerste deel het verdriet van Maria tijdens het lijden en de kruisdood van haar zoon weergeeft. In het tweede deel geeft een ik-persoon de wens te kennen om een deel van de smart op zijn schouders te mogen nemen om zo een plaats in de hemel te verdienen. Eerst werd de tekst slechts gebruikt door monniken die mediteerden op het lijden van Christus en het verdriet van Maria. Later werd de tekst door vele componisten op muziek gezet. Onder die composities behoren die van Vivaldi en Pergolesi tot de mooiste.

Zo’n dramatisch verhaal komt, muzikaal gezien, slechts goed uit de verf als het wordt uitgevoerd door een aantal sublieme musici. Het kamerorkest Camerata Amsterdam met solisten Charlotte en Josefien Stoppelenburg maakte er onder leiding van Jeroen  Weierink vanaf het eerste akkoord een schitterende uitvoering van. Camerata Amsterdam is een internationaal bekend ensemble en die kwaliteit werd deze middag nog weer eens bevestigd door de fraaie begeleiding van de solisten. Glaszuiver, heel transparant en mooi in balans verrichtten de strijkers hun taak. De inhoud van het verhaal was bovendien geheel in overeenstemming met het decor van de kerk, de plaats waar deze muziek uiteindelijk voor gecomponeerd werd.

Verschillende opvattingen
Als in een concert twee keer hetzelfde thema wordt uitgevoerd valt aan een vergelijking niet te ontkomen. Charlotte Stoppelenburg heeft een mooi, warm stemgeluid dat precies paste bij de ingetogen opvatting van Vivaldi wat betreft de tekst.  De versie van Pergolesi werd gezongen door beide zangstemmen, soms solo, soms in duet. In de opvatting van Pergolesi was meer beweging en daardoor meer dramatiek te beluisteren, vooral in de duetten. Daarin schuwde de componist het gebruik van dissonanten niet om hoogtepunten van het verdriet van een scherp randje te voorzien. Bij hem dus veel meer afwisseling, van felle bewogenheid tot innige berusting.
Mede door die verschillende opvattingen kreeg de uitvoering een extra muzikale dimensie waardoor de toehoorders nog meer werden geboeid en de musici kregen dan ook een enthousiast applaus.

Meer medewerkers
In alle vorige concerten trad bij Beekbergen Klassiek maar een beperkt aantal musici op om de optredens betaalbaar te houden. Daardoor konden er musici van naam aangetrokken worden. Deze middag was er een groter gezelschap uitgenodigd. Jan Schut: “Gelukkig was er veel publiek vanmiddag. Waarschijnlijk door de programmakeuze. Er zijn mogelijk ook mensen op dit concert afgekomen vanwege het religieuze aspect van het muzikale thema”.